Tiêu chuẩn
IEC 60331 và BS 6387: Thử nghiệm cáp chống cháy, ký hiệu CWZ
IEC 60331 và BS 6387 là hai tiêu chuẩn thử nghiệm cáp chống cháy (fire resistant cable): cáp phải tiếp tục cấp điện trong khi đang bị lửa đốt, để hệ thống báo cháy, đèn thoát hiểm, bơm chữa cháy, quạt hút khói còn hoạt động. Khả năng này gọi là tính toàn vẹn của mạch điện (circuit integrity). Bài viết giải thích cách thử của từng tiêu chuẩn, cách đọc ký hiệu CWZ và thiết bị thử nghiệm cần có.
| IEC 60331 | BS 6387 | |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Tiêu chuẩn quốc tế IEC | Tiêu chuẩn Anh (BSI) |
| Đối tượng | Cáp điện đến 0,6/1 kV, cáp dữ liệu, cáp quang | Cáp điện đến 600/1 000 V |
| Cách thể hiện kết quả | Duy trì mạch trong thời gian thử (ví dụ 90 phút, 120 phút) | Tổ hợp chữ cái theo 3 phép thử, ví dụ CWZ |
| TCVN tương ứng | Bộ TCVN 9618 (một số phần) | Không có |
Cáp chống cháy khác với cáp chậm cháy. Cáp chậm cháy thử theo IEC 60332, chỉ đánh giá lửa có lan dọc cáp hay không, không đánh giá cáp còn dẫn điện được khi cháy.
Nguyên lý chung: đốt trong khi cáp đang mang điện
Cả hai tiêu chuẩn đều thử theo cùng một ý tưởng:
- Mẫu cáp được gá trước đèn đốt dạng dải dùng khí propan, nhiệt độ ngọn lửa được kiểm định bằng cặp nhiệt.
- Các lõi cáp được cấp điện áp định mức qua cầu chì, cuối mạch có đèn báo để theo dõi tính liên tục.
- Trong thời gian thử, nếu cách điện hỏng gây ngắn mạch thì cầu chì đứt; nếu ruột dẫn đứt thì đèn tắt. Cáp đạt khi không cầu chì nào đứt và không đèn nào tắt.
- Tùy phép thử, cáp còn chịu thêm va đập cơ học hoặc phun nước, mô phỏng trần, giá đỡ đổ xuống và nước chữa cháy.
Bộ tiêu chuẩn IEC 60331
| Phần | Nội dung | Điều kiện chính |
|---|---|---|
| IEC 60331-1 | Lửa kèm va đập, cáp đường kính ngoài trên 20 mm | Ngọn lửa tối thiểu 830 °C, cáp gá uốn trên thang, chịu va đập định kỳ |
| IEC 60331-2 | Lửa kèm va đập, cáp đường kính ngoài đến 20 mm | Ngọn lửa tối thiểu 830 °C |
| IEC 60331-3 | Lửa kèm va đập, cáp đặt trong vỏ kim loại | Ngọn lửa tối thiểu 830 °C |
| IEC 60331-11 | Thiết bị thử: chỉ có lửa | Ngọn lửa tối thiểu 750 °C |
| IEC 60331-21 | Quy trình, yêu cầu: cáp đến 0,6/1 kV, chỉ có lửa | Mẫu đặt ngang, đốt 90 phút, sau đó giữ điện thêm 15 phút |
| IEC 60331-23 / -25 | Quy trình cho cáp dữ liệu / cáp quang | Dùng thiết bị IEC 60331-11 |
Các phần 60331-1, -2, -3 bản 2018 là phương pháp hiện hành cho cáp điện lực và điều khiển. Các phần 60331-11 và 60331-21 được chấp nhận thành TCVN 9618-11:2013 và TCVN 9618-21:2013, và vẫn hay gặp trong hồ sơ tại Việt Nam.
IEC 60331-21: thử chỉ có lửa
- Mẫu cáp dài khoảng 1,2 m, đặt nằm ngang phía trên đèn đốt dạng dải.
- Ngọn lửa được điều chỉnh ở 750 °C; khi bên mua và nhà sản xuất thỏa thuận có thể thử ở nhiệt độ cao hơn.
- Các lõi được nối vào nguồn điện áp định mức qua cầu chì 2 A.
- Đốt liên tục 90 phút, tắt lửa rồi tiếp tục cấp điện thêm 15 phút. Cầu chì không đứt, đèn không tắt thì đạt.
IEC 60331-1 và -2: lửa kèm va đập
- Cáp được uốn cong và gá lên thang thép đặt trên gối cao su, để thang rung khi bị gõ, giống trần, giá đỡ rung lắc khi cháy.
- Đèn đốt propan dạng dải, nhiệt độ ngọn lửa tối thiểu 830 °C.
- Một thanh thép gõ vào thang theo chu kỳ trong suốt thời gian đốt.
- Thời gian thử do tiêu chuẩn sản phẩm hoặc hợp đồng chọn, thường 30, 60, 90 hoặc 120 phút.
BS 6387: đọc ký hiệu CWZ
BS 6387 gồm ba phép thử độc lập. Mỗi phép thử cho một chữ cái theo mức khắc nghiệt, cáp đạt cả ba thì ghép lại, ví dụ CWZ.
| Phép thử | Ký hiệu | Điều kiện |
|---|---|---|
| Chỉ có lửa | A | 650 °C trong 3 giờ |
| B | 750 °C trong 3 giờ | |
| C | 950 °C trong 3 giờ | |
| S | 950 °C trong 20 phút | |
| Lửa và nước | W | 650 °C trong 15 phút, sau đó vừa đốt vừa phun nước thêm 15 phút |
| Lửa và va đập | X | 650 °C trong 15 phút, có va đập |
| Y | 750 °C trong 15 phút, có va đập | |
| Z | 950 °C trong 15 phút, cáp gá hình chữ S, bị gõ khoảng 30 giây một lần |
CWZ là mức cao nhất và là mức thường gặp nhất trong hồ sơ PCCC. Khi đọc catalogue, “đạt BS 6387” mà không kèm chữ cái thì chưa đủ để so sánh. Lưu ý thêm: với cáp cỡ lớn, một số dự án yêu cầu kèm theo IEC 60331-1 hoặc tiêu chuẩn khác phù hợp với đường kính cáp, nên cần đọc kỹ yêu cầu kỹ thuật của dự án.
IEC 60331 hay BS 6387: chọn thế nào?
- Theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn dự án: nhiều dự án vốn nước ngoài, nhà cao tầng dùng tư vấn Anh, Singapore, Trung Đông yêu cầu BS 6387 CWZ; dự án theo hệ IEC yêu cầu IEC 60331.
- Theo cỡ cáp: IEC 60331-1 cho cáp trên 20 mm, IEC 60331-2 cho cáp đến 20 mm, nên cần biết dải đường kính trước khi chọn thiết bị thử.
- Theo năng lực phòng thử: một hệ thống có thể tích hợp thử lửa, lửa với nước và lửa với va đập, nhưng thang gá, cơ cấu gõ và nguồn điện cho IEC 60331-1 và BS 6387 Z khác nhau, cần xác nhận rõ với nhà cung cấp.
Thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy
| Tiêu chuẩn | Thiết bị |
|---|---|
| IEC 60331-11 / -21 (TCVN 9618-11 / -21) | Thiết bị thử cáp trong điều kiện cháy IEC60331A |
| IEC 60331-1 (lửa kèm va đập) | Thiết bị thử cháy có xóc IEC60331B |
| BS 6387 C (chỉ có lửa) | BS 6387A, YY609, YN52019BS |
| BS 6387 W (lửa và nước) | BS 6387B |
| BS 6387 Z (lửa và va đập) | BS 6387C |
| BS 6387 C, W, Z tích hợp | BS 6387T |
Xem toàn bộ tại danh mục thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy theo BS 6387.
Thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy theo tiêu chuẩn BS6387
Thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy theo tiêu chuẩn BS6387
Thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy theo tiêu chuẩn BS6387
Thiết bị thử nghiệm cáp chống cháy theo tiêu chuẩn BS6387
Câu hỏi thường gặp
Cáp chống cháy có cần đạt chậm cháy không?
Thường là có. Hồ sơ cáp chống cháy hay yêu cầu đồng thời chống cháy (IEC 60331 hoặc BS 6387), chậm cháy (IEC 60332) và nhiều trường hợp thêm ít khói, không halogen (IEC 61034, IEC 60754).
Vì sao phép thử có va đập và phun nước?
Khi cháy thật, trần, máng cáp có thể rung, rơi, và nước chữa cháy phun vào cáp đang nóng. Lớp cách điện chịu lửa (thường là băng mica) có thể nguyên vẹn khi đốt tĩnh nhưng nứt vỡ khi bị va đập hoặc làm lạnh đột ngột.
Tại sao cầu chì trong phép thử là 2 A?
Cầu chì dòng nhỏ đứt ngay khi cách điện suy giảm đến mức gây rò hoặc ngắn mạch giữa các lõi, nên phát hiện hỏng cách điện nhạy hơn so với chỉ theo dõi đèn.
Có thể dùng một thiết bị cho cả IEC 60331 và BS 6387 không?
Có hệ thống tích hợp được nhiều phép thử, nhưng nhiệt độ ngọn lửa, cách gá mẫu, cơ cấu va đập và thời gian khác nhau giữa các tiêu chuẩn. Cần yêu cầu nhà cung cấp liệt kê từng phần tiêu chuẩn máy đáp ứng, kèm năm ban hành.
Cần tư vấn phòng thử nghiệm cáp chống cháy?
Gửi cho chúng tôi chủng loại cáp, dải đường kính và tiêu chuẩn dự án yêu cầu (IEC 60331, BS 6387 CWZ…), Á Châu Tech sẽ đề xuất cấu hình thiết bị và báo giá phù hợp. Liên hệ tư vấn.
Bài viết tóm tắt nội dung tiêu chuẩn để tham khảo, không thay thế văn bản tiêu chuẩn chính thức. Cập nhật: 09/2026.
